Gebelikte uçmak, anne adaylarının en çok kaygılandığı seyahat konusu. İyi haber şu: sorunsuz ilerleyen bir gebelikte ara sıra uçmak neredeyse her zaman güvenli. Asıl dikkat edilmesi gereken nokta uçağın kendisi değil, uçuş sırasında erken doğum ya da başka bir acil durumun gelişme ihtimali. O yüzden konu "uçak zararlı mı" değil, "hangi koşulda, hangi haftada, hangi durumda" sorusu.

Hangi haftaya kadar uçabilirim

En çok sorulan soru bu, o yüzden baştan netleştirelim.

Tek bebek bekliyorsanız ve gebeliğiniz komplikasyonsuzsa, çoğu havayolu yaklaşık 36. haftaya kadar uçmanıza izin verir. 37. haftadan sonra doğum her an başlayabileceği için bu dönemde uçmaktan kaçınmak mantıklı. İkiz veya daha fazla bebek bekliyorsanız sınır daha erken: komplikasyonsuz çoğul gebelikte genelde 32. hafta.

28. haftadan sonra havayolu sizden ebenizden veya hekiminizden bir mektup isteyebilir; bu mektupta tahmini doğum tarihiniz, sağlık durumunuzun iyi olduğu ve gebeliğinizin sorunsuz seyrettiği belirtilir. Bazı havayolları kendi formlarını doldurmanızı ister, bazıları gebeliğin her aşamasında belge talep edebilir. Uluslararası uçuşlarda sınır daha erken olabilir. Bu kurallar havayoluna göre değiştiği için bilet almadan önce kendi havayolunuzla teyit edin.

En rahat dönem ikinci trimester, yani kabaca 14 ile 28. haftalar arası. Bulantı çoğunlukla geçmiş olur, ve obstetrik acillerin büyük kısmı ilk ve son üç ayda görülür.

Uçmak bebeğe veya gebeliğe zarar verir mi

Kısa cevap: sorunsuz bir gebelikte hayır, ve bunu söyleyen sağlam veri var.

Uçuş sırasında kabin basıncı düşer, bu da kanınızdaki oksijeni hafifçe azaltabilir. Ama vücudunuz buna uyum sağlar; sağlıklı bir gebelikte bunun bebeğe zarar verdiğine dair kanıt yok. Aynı şekilde basınç değişiminin ya da kabindeki düşük nemin zararlı bir etkisi gösterilmemiş. Uçmanın düşüğe, erken doğuma veya su kesesinin açılmasına yol açtığına dair de bir kanıt bulunmuyor.

Radyasyon konusu da sık merak edilir. Uçan herkes hafif bir kozmik radyasyon artışına maruz kalır, ama ara sıra uçan biri için bu düzey endişe verici değil. Fark, sık uçanlar ve kabin ekibi için ortaya çıkıyor; onlar mesleki olarak maruz kalıyor ve ayrı değerlendiriliyor. Tatil ya da iş için arada bir uçan bir anne adayı bu gruba girmez.

Kimler uçmamalı

Uçuşu riskli kılan şey gebeliğin kendisi değil, bazı eşlik eden durumlar. Aşağıdaki durumlarda uçmadan önce mutlaka hekiminize danışın, çoğunda uçuş önerilmez:

• Preeklampsi veya kontrol altında olmayan yüksek tansiyon
• Plasenta ile ilgili sorunlar (örneğin plasenta previa)
• Erken doğum riskinin yüksek olduğu durumlar
• Su kesesinin erken açılması (membran rüptürü)
• Ciddi anemi
• Uçuşla kötüleşebilecek ya da acil müdahale gerektirebilecek herhangi bir tıbbi veya obstetrik durum

Buradaki asıl mantık şu: uçaktayken hekiminize, hastaneye ve ilaçlarınıza kolay erişiminiz yok. Yerde sorun çıksa hemen çözülecek bir durum, 10.000 metrede ciddi bir soruna dönüşebilir. Hipoksik ortamdan etkilenebilecek bir tıbbi sorununuz varsa ama yine de uçmanız gerekiyorsa, hekiminiz uçuş için ek oksijen reçete edebilir.

Gebelik, uzun uçuş ve pıhtı riski

Bu bölüme ayrı dikkat. Gebeliğin kendisi kanın pıhtılaşmaya daha yatkın olduğu bir dönemdir, yani zaten bir pıhtı (derin ven trombozu) risk faktörü. Uzun bir uçuştaki hareketsizlik bunun üstüne biniyor. İki risk faktörü üst üste gelince, gebe bir yolcuda uzun uçuşlarda pıhtıya karşı önlem almak sağlıklı bir yolcuya göre daha önemli hale geliyor.

Önlemler basit: oturduğunuz yerde bacaklarınızı ve ayak bileklerinizi düzenli hareket ettirin, ara sıra kalkıp yürüyün, dar kıyafet giymeyin, susuz kalmayın. Hekiminiz uzun uçuşlar için destek/kompresyon çorabı önerebilir. Risk faktörleriniz fazlaysa bunu uçuştan önce hekiminizle konuşun. Uçuşa bağlı pıhtı riskinin ayrıntılarını ve korunma yollarını uzun uçuşlarda pıhtı riski yazımızda bulabilirsiniz.

Uçarken nelere dikkat etmeli

Birkaç pratik nokta yolculuğu hem daha güvenli hem daha rahat yapıyor.

Emniyet kemerini her zaman bağlı tutun, ve kemeri karnınızın altından, kalça kemiklerinizin üzerinden geçirin. Türbülans önceden haber vermeden gelir, ve bağlı bir kemer en olası ciddi riski (düşme/çarpma travması) önler. Mümkünse koridor koltuğu seçin, kalkıp dolaşmak kolaylaşır. Bol sıvı için. Uçuştan önce gaz yapan yiyecek ve içeceklerden kaçının; kabin basıncında bağırsak gazı genleşir ve rahatsızlık verir.

Yanınızda tıbbi kayıtlarınızın bir kopyasını taşıyın, özellikle yurt dışına gidiyorsanız. Seyahat sigortanızın gebeliğinizi kapsadığından emin olun ve sigorta şirketine gebe olduğunuzu önceden bildirin; gebelikle ilgili bir sorun çıkarsa masrafların karşılanması buna bağlı olabilir.

Uçmadan önce durumunu değerlendirmesi gerekenler

Gebeliğinize eşlik eden bir tıbbi durum varsa, çoğul gebelik bekliyorsanız, ya da yukarıdaki risk başlıklarından biri size uyuyorsa, uzun bir uçuş öncesi durumunuzu önceden değerlendirmek mantıklı. Uçuşa uygunluk ön değerlendirme aracımızla durumunuza karşılık gelen genel bilgiyi görebilir, sonrasında bunu kendi hekiminizle netleştirebilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Gebeliğiniz, gebelik haftanız ve uçuş planınız için kendi hekiminize danışın. Havayolu kuralları için ilgili havayolu ile teyit edin.

Kaynaklar

• American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Committee Opinion No. 746: Air Travel During Pregnancy, 2018
• Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG). Air Travel and Pregnancy (Scientific Impact Paper No. 1)
• RCOG. Air travel and pregnancy — patient information
• Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Pregnant Travelers